Ազատության, ազգային ինքնության և պետականության պահպանման համար մղվող պայքարում կնոջ դերը միշտ եղել է կարևոր և բազմակողմանի։ Նա ոչ միայն ընտանիքի պահապանն է, այլ նաև ազգի ոգու կրողը, որը կարող է ազդել պատմության ընթացքի վրա։ Այս միտքը կարելի է հիմնավորել թե՛ գեղարվեստական, թե՛ պատմական օրինակներով։

Միքայել Նալբանդյանի «Իտալացի աղջկա երգը» ստեղծագործության մեջ կինը հանդես է գալիս որպես ոգեշնչող ուժ։ Թեպետ նա չի մասնակցում անմիջական մարտերին, սակայն իր գործերով և խոսքերով նպաստում է պայքարին։ Աղջիկը իր ձեռքով պատրաստում է դրոշը, գիշերները չի քնում և այն «արտասուքով լվանում է», ինչն ապացուցում է նրա խոր նվիրվածությունն ու հայրենասիրությունը։ Նա իր եղբորը հորդորում է գնալ պատերազմ՝ փրկելու հայրենիքը, և նշում է, որ մահը բոլորի համար անխուսափելի է, բայց ամենապատվավորն այն է, երբ մարդ զոհվում է իր ազգի ազատության համար։ Այստեղ կինը դառնում է ոչ թե «թույլ էակ», այլ ուժեղ ոգի ունեցող անձ, որը կարողանում է ներշնչել պայքարի գաղափարը։

Պատմական իրականությունում կնոջ դերը երբեմն ավելի մեծ է եղել՝ հասնելով մինչև պետության պաշտպանություն և ղեկավարում։ Դրա վառ օրինակն է Փառանձեմ թագուհին։ Երբ Արշակ II-ը ձերբակալվեց, նա չկորցրեց իր կամքն ու խիզախությունը։ Փառանձեմը ամրացավ Արտագերս ամրոցում և կազմակերպեց երկրի պաշտպանությունը՝ երկար ժամանակ դիմադրելով պարսկական զորքերին։ Նա նաև դիվանագիտական քայլեր կատարեց՝ իր որդուն ուղարկելով Հռոմ օգնություն ստանալու նպատակով։ Այս փաստերը ցույց են տալիս, որ նա ոչ միայն քաջ էր, այլև խելացի և հեռատես առաջնորդ։ Չնայած նրան, որ վերջում նա զոհվեց, նրա պայքարը նպաստեց հայկական պետականության պահպանմանը։

Այս երկու օրինակները ապացուցում են, որ կինը կարող է ունենալ տարբեր դերեր՝ կախված ժամանակից և իրավիճակից։ Նա կարող է լինել ոգեշնչող, ինչպես Նալբանդյանի հերոսուհին, կամ իրական պայքարի առաջնորդ, ինչպես Փառանձեմ թագուհին։ Երկու դեպքում էլ նրա դերը հիմնված է հայրենասիրության, անձնազոհության և ուժեղ կամքի վրա։

Եզրափակելով՝ կարելի է ասել, որ կնոջ մասնակցությունը ազգային պայքարին անփոխարինելի է։ Նա կարող է պայքարել թե՛ խոսքով, թե՛ գործով, և հաճախ հենց նրա հավատն ու նվիրվածությունն են դառնում հաղթանակի հիմքը։

Ո՞րն է աշխարհի ամենամեծ մայրցամաքը։
A) Աֆրիկա
B) Ասիա
C) Եվրոպա

Հայաստանը գտնվում է՝
A) Եվրոպայում
B) Ասիայում
C) Աֆրիկայում

Ամենամեծ օվկիանոսը՝
A) Ատլանտյան
B) Խաղաղ
C) Հնդկական

Եղանակը դա՝
A) Երկարաժամկետ վիճակ
B) Կարճաժամկետ մթնոլորտային վիճակ
C) Ջերմաստիճան միայն

Կլիման դա՝
A) Օրվա եղանակ
B) Երկարաժամկետ եղանակային վիճակ
C) Միայն քամի

Ամենաերկար գետը՝
A) Ամազոն
B) Նեղոս
C) Վոլգա

Ամենամեծ լիճը՝
A) Բայկալ
B) Կասպից ծով
C) Վիկտորիա

Ամենաբարձր լեռը՝
A) Արարատ
B) Էվերեստ
C) Էլբրուս

Հասարակածը՝
A) Բաժանում է արևելք-արևմուտք
B) Բաժանում է հյուսիս-հարավ
C) Բաժանում է կիսագնդերը

Աշխարհագրական լայնությունը՝
A) Հյուսիս-հարավ դիրք
B) Արևելք-արևմուտք դիրք
C) Բարձրություն

Ամենաշատ բնակչություն ունեցող երկիրը՝
A) Հնդկաստան
B) Չինաստան
C) ԱՄՆ

Մայրցամաքը՝
A) Փոքր հողամաս
B) Մեծ հողային զանգված
C) Ջրային տարածք

Կղզին՝
A) Ջրով շրջապատված հող
B) Լեռ
C) Գետ

Թերակղզի՝
A) Լիովին ջրով շրջապատված
B) Մասամբ ջրով շրջապատված
C) Չունի ջուր

Ամենափոքր մայրցամաքը՝
A) Եվրոպա
B) Ավստրալիա
C) Անտարկտիդա

Ամենախորը խրամատը՝
A) Մարիանյան
B) Ատլանտյան
C) Հնդկական

Ռելիեֆը՝
A) Կլիմա
B) Մակերևույթի ձևեր
C) Ջուր

Հարթավայր՝
A) Բարձր լեռ
B) Հարթ տարածք
C) Խոր գետ

Լեռնաշղթա՝
A) Մի լեռ
B) Լեռների շարք
C) Գետ

Եվրոպայի ամենաերկար գետը՝
A) Դանուբ
B) Վոլգա
C) Ռեյն
Նեղոս գետը գտնվում է՝
A) Ասիա
B) Աֆրիկա
C) Եվրոպա

Անապատը՝
A) Շատ անձրև
B) Չոր տարածք
C) Սառը տարածք

Ամենամեծ անապատը՝
A) Սահարա
B) Գոբի
C) Կալահարի

Բնակչության խտությունը՝
A) Մարդկանց թիվ
B) Մարդկանց թիվ/տարածք
C) Տարածք

Միգրացիա՝
A) Տեղափոխություն
B) Ծնունդ
C) Աշխատանք

Սահարան գտնվում է՝
A) Եվրոպա
B) Աֆրիկա
C) Ասիա

Օվկիանոսը՝
A) Փոքր ջուր
B) Մեծ ջրային տարածք
C) Գետ

Ծովը՝
A) Օվկիանոսի մաս
B) Գետ
C) Լիճ

Ամենախոշոր կղզին՝
A) Գրենլանդիա
B) Մադագասկար
C) Իսլանդիա

Կլիմայական գոտի՝
A) Մարդկանց տարածք
B) Եղանակային պայմաններով տարածք
C) Քաղաք

Հայաստանը գտնվում է՝
A) Տրոպիկական գոտում
B) Բարեխառն գոտում
C) Սառը գոտում

Բնական ռեսուրս՝
A) Մարդու ստեղծած
B) Բնության պաշար
C) Շենք

Քարտեզը՝
A) Նկար
B) Երկրի փոքրացված պատկեր
C) Գիրք

Մասշտաբը՝
A) Գույն
B) Չափերի հարաբերություն
C) Քարտեզի անուն

Երկրի ձևը՝
A) Քառակուսի
B) Գունդանման
C) Եռանկյուն

բանկային հաշիվ

խեկեվեր

գործնկեր

Ընկերություն

Պայմանագիր

Բաժին ֊Բաժամունք

Արժանի

Հայթայթել֊վաստակել

Հռչակ ֊ համբավ

Նպատակ

Տպավորություն

Արդունաբերություն

Արցազրույց

Առաջնորդ

Մենեջեր

Կենսաթոշակ

Ախքատություն

Ճնշում ն

Նախկին

Մասնագիտություն

Թոշակի ացնել

Աշխատավարձ

Ազնակազմ

Գործադուլ

Հարկ

Հարուստ

Գենային ճարտարագիտություն – մեթոդների համախումբ է, որի միջոցով փոխվում է օրգանիզմի գենետիկական նյութը (ԴՆԹ)՝ ցանկալի հատկություններ ստանալու համար։
Օրինակ՝ բույսերի դիմացկունություն հիվանդությունների նկատմամբ։
Կլոնավորում – նույնական գենետիկական նյութ ունեցող օրգանիզմների ստացում։
Օրինակ՝ հայտնի ոչխար Դոլլին։
Իմ կարծիքը
Գենային ճարտարագիտությունը օգտակար է բժշկության և գյուղատնտեսության մեջ (օրինակ՝ հիվանդությունների բուժում), բայց պետք է կիրառվի զգուշությամբ, քանի որ կարող է առաջացնել էթիկական և բնապահպանական խնդիրներ։
Դարվինի էվոլյուցիոն տեսություն
Չարլզ Դարվին-ը առաջարկեց, որ օրգանիզմները զարգանում են ժամանակի ընթացքում՝ բնական ընտրության միջոցով։
Էվոլյուցիայի շարժիչ ուժերը
Ժառանգական փոփոխություն – օրգանիզմները տարբեր են միմյանցից
Գոյության կռիվ – սահմանափակ ռեսուրսների համար պայքար
Բնական ընտրություն – առավել հարմարվածները գոյատևում և բազմանում են
Օրգանիզմների հարմարվածություն
Օրգանիզմները ձեռք են բերում այնպիսի հատկանիշներ, որոնք օգնում են գոյատևել միջավայրում
Օրինակ՝ կենդանիների գույնը համապատասխանում է շրջակա միջավայրին

Թմկաբերդի առում գրել է Հովաննես Թումանյան պատմվացքում պատմում է սիրո, դավաճանության ,հայրենա սիրության և գաջության մասին ։ Դրանով ցույց տալով որ հայրենիք չի կարող համարժեք լինել որև է գանձի ։

Կար մի Թմկա անունով բերդ վոր գտնվու էր ջավախքում այնտեղ ապրում էին քաջ Թաթուլ և իր կին թմկա տիրուհին ։ Բայց կար մի խնթիր որ ուներ քաջ Թաթուլ նա հզոր էր բայց ուներ շատ թշնամիներ որոնք որերից մի որ վորոսհեցին տիրանալ Թմկա բերդին և Թաթուլին այլ կերպով ։ Նա ով ուզում էր տիրանալ այդ ամենին դա Նադիր շահներ , նա պորցել է բոլոր կերպով տիրանալ Թաթուլին բաց ապարդյուն քանի որ Թատուլ շատ քաջ ու խելացի էր նրան այդքանել հեշտ չեր տիրանալ բաց Շահ գտավ ձևը ։ Նա գործարքի մեջ մտամ Թաթուլի կնոջ հոտ Թմակ տիրուհու ։ Շահ արաչարկեց պայման կապել նա Շհին թաքավորություն իսկ Շահ Տիրուհուն աշխարհքի բոլոր հարստություներ ու գանձեր , նա հապաձայնվում է և Շահի հետ մտնու գործարքի ։ Թմակ Տիրուհին այդ գիշեր էրբ նրաք պատրաստվու էին գնալ կռվի նա ասում է << Մինչև գնալ եկեք ձեզ լավ կերակրեմ >> ու լավ կերեկրում է և հարփեցնում ու դրանից հետո զինվորներ չեն գնում այլ մահացածի պես քնում են ու այտ գիշեր մտնում է ջավախք զեք զրահով Նադիր շահ ու ապանում բոլորին և տիրանում ամենին ։ ՈՒ նա կանչմ է Թմակ Տիրուհուն ու ասում << Մի թե Թաթուլ քաջ չեր ,մի թե Թաթուլ ինձնից քաջ ու սիրուն չեր >> և Տիրուհին պատասղանւմ է << նա քեզանից քայ ու սիրուն է եղել ու դու ամենիչին տիրացել ես ստով ոչ թե արդար այտես դու >> և Շահ կանչում է դահիճին և սպանել հրամայում Թմակա տիրուհուն ։

Այսպիսով մենք հասկացա որ ոչմի գանձ այս աշխարհում չի կարող պոխարին էլ Հայրենիք ։

The Internet is a big part of my life. I use it for almost anything, like making calls, studying, watching videos and communicating with friends. It also helps me find information quickly, i watch educational videos, and do my homework more easily. The internet also helps to stay in touch with my friends through social media and messaging apps. However, the Internet can be distracting, and I may spend too much time online instead of focusing on my studies. Another problem is that not all information on the Internet is true or reliable, so I have to be careful about what I trust.

Media education teaches people how to use and understand media correctly. It teaches how to how to recognize fake news and understand how media can influence people’s opinions. It also helps improve digital skills, such as creating content and creating much more. However, media education also has some disadvantages. Spending too much time on technology can make students less patient and reduce their ability to focus on long-term goals. Too much use of media can affect concentration and even mental health.

1. so
2. such
3. sp
4. so
5. such
6. sp
7. so
8. such

1. so
2. tick
3. so
4. such
5. tick
6. such
7. such
8. so

1. such a lot of money and i don’t know what to do with it.
2. fell asleep during the film because he was so tired.
3. today was such a hot day that i din’t want to do anything.
4. i got such a lot of Christmas presents that i didn’t have time to open them all.
5. The funfair was so dangerous that they closed it.
6. We had such spicy food that i couldn’t eat it.

Part 1: Vocabulary (10 points)
A. Match the words to their definitions (1–5).
1.Reluctant-Unwilling or hesitant.
2.Significant-Important or meaningful.
3.Consider-To think about something carefully.
4.Embrace-To accept something willingly.
5.Interpret-To understand and explain the meaning of something.
a. To understand and explain the meaning of something
b. Unwilling or hesitant
c. To think about something carefully
d. Important or meaningful
e. To accept something willingly
B. Choose the correct option (6–10).

6. The teacher asked us to give a _ summary of the story. a) brief b) empty c) loud 1.My friend and I had a _ about which movie to watch.
   a) conversation b) nation c) comparison
   2.The weather today is very ; it keeps changing every hour. a) stable b) unpredictable c) boring
   3.The scientist made an important in her research.
   a) discovery b) decoration c) delivery
   4.Please __ your homework before you submit it.
   a) ignore b) review c) erase
   Part 2: Grammar (10 points)
   A. Choose the correct verb tense (11–13).
7. She __ (has studied / studied) English for five years.
8. When I arrived, they __ (were playing / played) basketball.
9. If it rains tomorrow, we __ (will stay / stayed) at home.
   B. Rewrite the sentence using reported speech (14–15).
10. “I can help you later,” she said.
    → She said that she could help me later.
    1.“Don’t touch that,” the teacher told us.
    → The teacher told us not to touch that.
    C. Combine the sentences using a relative clause (16–17).
11. The girl is my cousin. She won the competition.
    → The girl who won the competition is my cousin.
    1.I lost the book. You gave it to me.
    → I lost the book that you gave to me.
    Part 3: Reading Comprehension (10 points)
    Read the passage and answer questions 18–20.
    Passage (original text):
    Last summer, Anna joined a volunteer program in her city. Every weekend, she and other teenagers cleaned local parks, planted trees, and helped organize community events. Anna enjoyed working with people who cared about the environment as much as she did. She says the experience taught her responsibility and teamwork, and she plans to participate again this year.
    Answer the questions:
12. What activities did Anna do in the volunteer program?
    Anna and other teenagers cleaned local parks, planted trees, and helped organize community events.
    Why did Anna enjoy the experience?
    Because was working with people who cared about the environment as much as she did.
13. What did she learn from participating?
    She learnt to be responsible and it taught her teamwork.
    Part 4: Writing (10 points)
    Write a short paragraph (6–8 sentences) on one of the following topics:
    A. Describe your favorite place in your city and explain why you like it.
    B. Explain how technology has changed the way students learn.

Do we live to work or work to live